خانه / علمی / تراریخته چیست و محصولات تراریخته کدامند؟
تراریخته چیست

تراریخته چیست و محصولات تراریخته کدامند؟

واژه‌ی تراریخته معادل فارسی «ترانس‌ژنیک» (Transgenesis) است. معادل‌های دیگری که برای این واژه آمده «تراژنی»، «تراژن‌زدایی»، «دستکاری‌شده‌ی ژنتیک» و «تغییر ژنتیکی یافته» است. در حال حاضر، واژه‌ی تراریخته، با وجود ساخت ناآشنای آن، تقریباً جا افتاده است.

محصولات تراریخته چیست ؟

در فرایند تراریخته یک ژن به ساختار ژنی (ژنوم) موجودی زنده وارد می‌شود. به‌این ترتیب موجود زنده تغییرهایی می‌یابد و می‌تواند این تغییرها را به فرزندانش منتقل کند. در این فرایند یک یا چند ژن به ساختار ژنی (ژنوم) جاندار اضافه می‌شود. درصورتی‌که  یک ژن خاص از ژنوم جاندار حذف شود به آن «فروریخته» می‌گویند که معادل «Knock out» است.

پژوهش‌ها درباره‌ی محصولات تراریخته از سال ۱۹۷۰ شروع شد و اولین محصولی که با دستکاری ژنتیک تولید و کشت شد نوعی توتون بود.

محصولات تراریخته کدامند؟

امروزه بسیاری از محصولات کشاورزی، از غلات تا مرکبات و غیره، با روش تراریخته تولید می‌شوند. از نظر حجم می‌توان گفت عمده‌ی محصولات تراریخته را غلات و دانه‌های روغنی، ازجمله سویا و ذرت و کلزا، تشکیل می‌دهند.

جدای از محصولات کشاورزی بسیاری از پروتئین‌های دارویی نیز با روش تراریخته به دست می‌آیند که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به هورمون‌های رشد، انسولین و فاکتور ۸ انعقاد خون و برخی از داروهای مقابله با ویروس ایدز (HVI) اشاره کرد.

محصولات تراریخته مفیدند یا مضر؟

با وجود اینکه پاسخ به پرسش محصولات تراریخته چیست ؟ آسان است اما پاسخ‌دادن به پرسش درباره فواید و مضرات این محصولات دشوار است زیراعمدتاً عوارض استفاده از این محصولات در بلندمدت مشخص می‌شود. همچنین عمده تحقیقات در این باره روی موجودات آزمایشگاهی انجام می‌شود و تحقیقات روی نمونه‌های انسانی بسیار کم است.

یکی از دشواری‌های اصلی دیگر درباره‌ی تحقیقات مربوط به محصولات تراریخته ماهیت اغلب سیاسی این تحقیقات است. این امر به این انجامیده است که نهادهای پژوهشی مستقل به تحقیق درباره‌ی این محصولات علاقه‌ای نداشته باشند.

مزایای محصولات تراریخته

  • محصولات تراریخته دربرابر بسیاری از آفت‌ها و حشره‌ها و بیماری‌ها مقاوم هستند.
  • استفاده از این فناوری سطح تولید و کشت را افزایش خواهد داد.
  • این فناوری گیاهان را دربرابر سم‌هایی مقاوم می‌کند که برای کشتن علف‌های هرز به کار می‌رود.
  • با استفاده از این فناوری می‌توان با هزینه‌ی بسیار کمتری محصولات غذایی را کشت کرد.
  • با استفاده از فناوری تراریخته می‌توان بذر گیاهان را برای کشت در محیط‌های نامناسب، مانند شوره‌زار، پرورش داد.
  • با دستکاری ژنتیکی می‌توان مواد مغذی غذاها را افزایش داد؛ مثلاً ویتامین‌ها، پروتئین‌ها، اسیدهای آمینه و غیره.
  • با استفاده از فناوری تراریخته می‌توان مواد حساسیت‌زا در محصولات را کاهش داد.
  • با استفاده از دستکاری ژنتیک می‌توان زمان بهره‌وری از محصولات و زمان تازه‌ماندن‌شان را افزایش داد.
  • می‌توان برای ساخت واکسن‌ها از این فرایند استفاده کرد.

مضرات محصولات تراریخته

  • دستکاری ژنتیک می‌تواند به تغییرات پیش‌بینی‌نشده و مشکلات جانبی بینجامد.
  • تحقیقات بلندمدت درمورد محصولات تراریخته دشوار است.
  • ژن‌های تراریخته می‌توانند ساده‌تر و به‌روش‌های مختلف با ژنوم دیگر جانداران بیامیزند.
  • تحقیقات انسانی درباره‌ی محصولات تراریخته دشوار است و کمتر انجام شده است.
  • محصولات تراریخته استفاده از سموم را منتفی نمی‌کند.
  • در کشت محصولات تراریخته از بعضی از سموم بیشتر استفاده می‌شود.

ادعاهای جدی مخالفان درباره محصولات تراریخته

بسیاری از مخالفان مدعی هستند استفاده از این محصولات احتمال تغییرات و جهش‌های ژنتیکی را افزایش می‌دهند. همین‌طور بسیاری از این افراد عقیده دارند مصرف این محصولات مقاومت دربرابر آنتی‌بیوتیک‌ها را افزایش می‌دهد. برخی مخالفان عقیده دارند سم اصلی کاربردی برای کشت محصولات تراریخته، یعنی «گلای‌فوسیت» (با نام تجاری «راندآپ»)، در خاک کشت‌شده تثبیت می‌شود. به‌این ترتیب این سم بسیاری از باکتری‌های حیاتی را از میان می‌برد.

همچنین مخالفان دستکاری ژنتیک در محصولات عقیده دارند تغییرات و جهش‌های ژنتیکی در این محصولات سرطان‌زاست. آن‌ها همچنین به گلای‌فوسیت اشاره می‌کنند و عقیده دارند این سم که پرمصرف‌ترین سم در تولید محصولات کشاورزی است سرطان‌زاست.

نظر موافقان محصولات تراریخته

موافقان محصولات تراریخته بر فواید این فناوری تکیه می‌کنند. آن‌ها تحقیقاتی را شاهد می‌آورند که ادعاهایشان را تأیید می‌کنند؛ مثلاً آن‌ها عقیده دارند که سم گلای‌فوسیت یکی از کم‌خطرترین سم‌های دنیاست و از بسیاری از مواد معمول، مانند نمک طعام، خطرهای کمتری دارد. آن‌ها به تحقیقات سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) هم اشاره می‌کنند که سرطان‌زابودن این سم را رد کرده است.

یکی دیگر از تکیه‌گاه‌های موافقان استفاده از محصولات تراریخته به‌رسمیت شناخته‌شدن تولید و استفاده از این محصولات ازسوی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) است. این سازمان بر انحصاری‌بودن این فناوری برای کشورهایی خاص اعتراض دارد.

البته نباید فراموش کرد که سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، در عین مخالفت‌نکردن با استفاده از محصولات تراریخته، بر رواج‌یافتن کشاورزی بوم‌شناختی و کشاورزی هوشمند اقلیم‌محور، تأکید دارد.

محصولات تراریخته در ایران

بسیاری از مخالفان محصولات تراریخته به مصرف‌نشدن این محصولات در کشورهای اروپایی استناد می‌کنند. بسیاری از آن‌ها ممنوعیت تولید و استفاده محصولات تراریخته در کشورهای حوزه‌ی اسکاندیناوی را دلیل موجهی بر لزوم تولیدنکردن و استفاده‌نکردن این محصولات در ایران می‌دانند. با همه‌ی این‌ها، تولید محصولات تراریخته در ایران قدمتی ۲۵ساله دارد. از اوایل دهه‌ی ۸۰ کشت محصولات تراریخته در ایران آغاز شده است.

تشخیص محصولات تراریخته

یکی از مهم‌ترین سؤال‌ها بعد از سؤال اصلی، یعنی « محصولات تراریخته چیست ؟»، پرسش درباره‌ی راه تشخیص این محصولات است. در اغلب کشورهای دنیا تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان موظف هستند محصولات تراریخته را با برچسب از دیگر محصولات متمایز کنند. در ایران این کار اغلب انجام نمی‌شود و مخالفان این محصولات به شمار و حجم بالای کالاها و مواد اولیه تراریخته‌ای اشاره می‌کنند که برچسبی نمی‌خورند.

از سال ۱۳۹۶ قید تراریخته‌بودن محصول الزامی شده است، بااین‌حال هنوز این برچسب روی بسیاری از کالاهای تراریخته درج نمی‌شود. شما می‌توانید محصولات تراریخته را با عبارت «تغییر ژنتیک یافته» که روبه‌روی مواد اولیه آن‌ها درج شده است شناسایی کنید.

روغن تراریخته چیست ؟

بسیاری این ادعا را مطرح می‌کنند که احتمالاً اغلب روغن‌های مصرفی در ایران و همه‌ی روغن‌های وارداتی تراریخته هستند. براساس برخی آمار، ۹۰ درصد روغن وارداتی در ایران از آرژانتین و برزیل است. این محصولات وارداتی تراریخته است. همچنین بخش عمده‌ای از بذرهای روغنی کشت داخل نیز تراریخته است.

منبع: اسنپ فود

درباره ی Admin

مطلب پیشنهادی

جراحی‌های ترمیمی - ربات

جراحی‌های ترمیمی بدن به وسیله ربات

سایت روزاندیش به نقل از سرپوش علمی – جراحی‌های ترمیمی فوق حساس برای ترمیم رگ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.