پرچم ایران

پرچم ایران در دوره‌های مختلف

پرچم هرگشوری نشانی والا از هویت ملی و فرهنگ آن کشور است .پرچم ایران دارای سه رنگ و یک کلمه مقدس الله در وسط پرچم است که هر کدام معنا و مفهوم مشخصی دارند. هر کشوری همانند نامش، پرچم و نشانی دارد که در شناخت آن کشور نقش مهمی اجرا می کند و بیانگر انگیزه ها، آرمان ها، نحوه نگرش سیاسی، مذهب و فلسفه یک ملت و مبین وضعیت جغرافیایی فرهنگی و حوادث سرنوشت ساز در تاریخ یک ملت است.

پرچم ایران

 پرچم ایران، به رنگ های سبز، سفید و قرمز، در میان این سه رنگ، بسته به نوع حکومت هایی که بر ایران فرومانروایی کرده اند گاه شیر و خورشید- که قدمت بیشتری دارد- و گاه سفید (بدون نشان) قرار گرفته است، در حال حاضر و پس از انقلاب ۱۳۵۷ هجری شمسی ایران نشانی که بیان گر «الله» و شعار «لا اله الا الله» است به رنگ قرمز در میان پرچم و روی رنگ سفید قرار گرفته است، همینطور ۲۲ «الله اکبر» به رنگ سفید و به نشانه پیروزی انقلاب در روز ۲۲ بهمن، در حاشیه پایین رنگ سبز و حاشیه بالای آن رنگ قرمز قرار گرفته است.

پرچم ایران بعد از مشروطه

در سال ۱۳۳۴، اولین پرچم سامان یافته ایران بعد از مشروطه با ذکر شکل، رنگ و اندازه دوخته شد. در پرچم ایران سه رنگ، سبز در بالا، رنگ سفید در میانه و قرمز در پایین قرار داشت و در قسمت سفید رنگ، نقش شیر و خورشید با رنگ قهوه ای نگاشته شده بود. شیر در کف دست چپ، شمشیری داشت، سرش به طرف راست و دم آن بالا بود. خورشید هم چشم و ابرو داشته و در اطراف آن پرتوهایی دیده می شده است؛ پرچمی که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به پرچم کنونی تغییر و تحول یافت.

پرچم ایران

معنای رنگ های این پرچم

رنگ سبزنشانه خرمی و دوستی،رنگ سفید نشانه صلح و مودت و رنگ قرمز نشان خون از دست رفتگان در راه ایران است.

این سه رنگ پرچم ایران از دیرباز در نمادهای ایرانی بکار می رفته اند. برای نمونه در نگاره هایی که از کاخ های شوش حاصل شده است، این سه رنگ را میتوان دید.

تاریخچه پرچم ایران:

اولین اشاره در تاریخ اساطیر ایران بوجود پرچم ایران، به قیام کاوه آهنگر علیه ظلم و ستم آژی دهاک (ضحاک) برمی گردد. در آن زمان، کاوه برای آن که مردم را علیه ضحاک بشوراند، پیش بند چرمی خود را بر سر چوبی کرد و آنرا بالا گرفت تا مردم گرد او جمع شوند. بعد کاخ فرمانروای خون خوار را در هم کوبید و فریدون را بر تخت شاهی نشانید. فریدون هم بعد از آنکه فرمان داد تا پاره چرم پیش بند کاوه را با دیباهای زرد و سرخ و بنفش آراستند و در و گوهر به آن افزودند، آنرا درفش شاهی خواند و بدین طریق درفش کاویانی پدید آمد.

اولین رنگ های پرچم ایران زرد و سرخ و بنفش بود، بدون آنکه نشانه ای ویژه بر روی آن وجود داشته باشد. درفش کاویان صرفاً افسانه نبوده و به استناد تاریخ تا قبل از حمله تازیان به ایران، به خصوص در زمان ساسانیان و هخامنشیان، پرچم ملی و نظامی ایران را درفش کاویان می گفتند؛ محمدبن جریر طبری در کتاب تاریخ خود به نام الامم و الملوک می نویسد: درفش کاویان از پوست پلنگ درست شده، به درازای دوازده ارش که اگر هر ارش را که فاصله بین نوک انگشتان دست تا بندگاه آرنج است، ۶۰ سانتیمتر به حساب آوریم، تقریباً پنج متر عرض و هفت متر طول می شود.

نخستین تصویر بر روی پرچم ایران

در سال ۳۵۵ خورشیدی (۹۷۶ میلادی) که غزنویان، با شکست دادن سامانیان، زمام امور را در دست گرفتند، سلطان محمود غزنوی برای اولین بار دستور داد نقش یک ماه را بر روی پرچم خود که رنگ زمینه آن یکسره سیاه بود زردوزی کنند. بعد از آن در سال ۴۱۰ خورشیدی (۱۰۳۱ میلادی) سلطان مسعود غزنوی به انگیزه دلبستگی به شکار شیر فرمان داد نقش و نگار یک شیر جایگزین ماه شود و از آن پس هرگز تصویر شیر از روی پرچم ایران تا انقلاب ایران در سال (۱۹۷۹ میلادی) برداشته نشد.

پرچم ایران زمان غزنویان

پرچم ایران زمان غزنویان

پرچم ایران پس از تازش تازیان

پس از تازش تازیان به ایران، ایرانیان تا ۲۰۰ سال هیچ درفش یا پرچمی نداشتند و تنها دو نفر از قهرمانان ملی ایران زمین، یعنی ابومسلم خراسانی و بابک خرمدین، دارای پرچم ایران بودند. ابومسلم پرچمی یک سره سیاه رنگ داشت و بابک سرخ رنگ، به همین روی بود که طرفداران این دو را سیاه جامگان و سرخ جامگان می خواندند. از آنجایی که علمای دین اسلام تصویر پردازی و نگارگری را حرام می دانستند تا سال های مدید هیچ نقش و نگاری از جانداران بر روی درفش ها تصویر نمی شد.

پرچم ایران در دوران صفویان

در بین پادشاهان سلسله صفویان که حدود ۲۳۰ سال بر ایران حاکم بودند تنها شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب اول بر روی پرچم خویش نقش شیر و خورشید نداشتند. پرچم شاه اسماعیل یکسره سبز رنگ بود و بر بالای آن تصویر ماه قرار داشت.

شاه طهماسب هم چون خود زادهً فروردین ماه (برج حمل) بود دستور داد به جای شیر و خورشید تصویر گوسفند (نماد برج حمل) را هم بر روی پرچمها و هم بر سکه ها ترسیم کنند. پرچم ایران در بقیهً دوران حاکمیت صفویان سبز رنگ بود و شیر و خورشید را بر روی آن زردوزی می کردند. البته موقعیت و طرز قرار گرفتن شیر در همهً این پرچمها یکسان نبوده، شیر گه نشسته بوده، گاه نیم رخ و گاه رو بسوی بیننده بوده است. در برخی موارد هم خورشید از شیر جدا بوده و گاه به آن چسبیده بوده است. بنظر می آید که پرچم ایران تا زمان قاجارها، مثل پرچم اعراب، سه گوشه بوده است نه چهارگوش.

پرچم ایران زمان صفویان

پرچم ایران در عهد نادرشاه افشار

نادر که مردی خودساخته بود، توانست با کوششی بزرگ، ایران را از حکومت ملوک الطوایفی رها ساخته، بار دیگر یکپارچه و متحد کند. سپاه وی از طرف جنوب تا دهلی، از شمال تا خوارزم و سمرقند و بخارا، از غرب تا موصل و کرکوک و بغداد و از شرق تا مرز کشور چین پیش روی کردند. در همین دوره بود که تغییراتی در پرچم ایران بوجود آمد. درفش شاهی یا بیرق سلطنتی در دوران نادرشاه از ابریشم سرخ و زرد ساخته می شد و بر روی آن تصویر شیر و خورشید هم وجود داشت؛ ولی درفش ملی ایرانیان در این هنگام سه رنگ سبز و سفید و سرخ با شیری در حالت نیمرخ و در حال راه رفتن داشته که خورشیدی نیمه بر آمده بر پشت آن بود و در داخل دایره خورشید نوشته بود:  «المک الله».

سپاهیان نادر در تصویری که از جنگ او با محمد گورکانی، پادشاه هند، کشیده شده است، بیرقی سه گوش با رنگ سفید در دست دارند که در گوشه بالایی آن نواری سبز رنگ و در قسمت پایینی آن نواری سرخ دوخته شده است. بر این اساس میتوان گفت پرچم سه رنگ عهد نادر مادر پرچم ایران است چون در این هنگام بود که برای اولین بار این سه رنگ بر روی پرچم های نظامی و ملی آمد، هر چند هنوز پرچمها سه گوشه بودند.

پرچم ایران در دورهٔ محمد شاه قاجار

لویی دوبو می گوید که محمد شاه قاجار (جانشین فتح علی شاه) دو پرچم داشته است:« یکی با نقش شمشیر علی، که دو زبانه است» و دیگری «با نقش یک شیر خفته و خورشیدی که از پشت آن طلوع می کند». پرچم دوم، پرچم ایران است. گویا از اواخر دوران فتح علی شاه کم کم دو پرچم شیر و خورشید و ذوالفقار علی با هم تلفیق میشوند و شیر که مظهر علی بوده است شمشیر دریافت می کند. به نوشتهٔ یحیی ذکاء در تابلوی نبرد غوریان اثر «احمد نقاش» که در سال ۱۲۶۰ ه‍.ق در زمان محمد شاه کشیده شده است، پرچم هایی سه گوش با زمینهٔ سفید و شیر و خورشید در بین آن و لبه ای سبز رنگ دیده می شود.

 پرچم ایران در زمان امیرکبیر

میرزا تقی خان امیرکبیر، بزرگمرد تاریخ ایران، دلبستگی ویژه ای به نادرشاه داشت و به همین علت بود که پیوسته به ناصرالدین شاه توصیه میکرد که شرح زندگی نادر را بخواند. امیرکبیر همان رنگ های پرچم نادر را پذیرفت، ولی دستور داد شکل پرچم مستطیل باشد (بر خلاف شکل سه گوشه در عهد نادرشاه) و سرتاسر زمینه پرچم سفید، با یک نوار سبز به عرض تقریبی ۱۰ سانتیمتر در گوشه بالایی و نواری سرخ رنگ به همان اندازه در قسمت پایین پرچم ایران دوخته شود و نشان شیر و خورشید و شمشیر در میانه پرچم قرار گیرد، بی آنکه تاجی بر بالای خورشید گذاشته شود. به این ترتیب پرچم ایران تقریباً به شکل و فرم پرچم مدرن ایران درآمد.

انقلاب مشروطیت و پرچم ایران

با پیروزی جنبش مشروطه خواهی در ایران و گردن نهادن مظفرالدین شاه به تشکیل مجلس، نمایندگان مردم در مجلس های اول و دوم بکار تدوین قانون اساسی و متمم آن پرداختند. در اصل پنجم متمم قانون اساسی آمده بود:« الوان رسمی بیرق ایران، سبز و سفید و سرخ و علامت شیر و خورشید است.» کاملاً معلوم است که نمایندگان در تصویب این اصل، شتاب زده بوده اند چون اشاره ای به ترتیب قرار گرفتن رنگهای پرچم ایران، افقی یا عمودی بودن آن ها و اینکه شیر و خورشید بر کدامیک از رنگها قرار گیرد، به میان نیامده بود. همچنین در مورد وجود یا نبود شمشیر یا جهت روی شیر ذکری نشده بود. بنظر میرسد بخشی از عجله نمایندگان به علت وجود تعدادی از روحانیون در مجلس بوده که استفاده از تصویر را حرام می دانستند.

نمایندگان نواندیش در توجیه رنگ های بکار رفته در پرچم ایران به استدلالات دینی متوسل شدند. به این ترتیب که می گفتند رنگ سبز، رنگ دلخواه پیامبر اکرم (علیه السلام) و رنگ دین است، بدین ترتیب پیشنهاد می شود رنگ سبز در بالای پرچم ملی ایران قرار گیرد. در خصوص رنگ سفید هم به این حقیقت تاریخی استناد شد که رنگ سفید، رنگ مورد علاقه زرتشتیان است؛ اقلیت دینی که هزاران سال در ایران به صلح و صفا زندگی کرده اند و اینکه سفید نماد صلح، آشتی و پاک دامنی است لازم است در زیر رنگ سبز قرار گیرد. در خصوص رنگ سرخ هم با اشاره به ارزش خون شهید در اسلام، به خصوص امام حسین (علیه السلام) و کشته شدگان انقلاب مشروطیت، به ضرورت پاسداشت خون شهیدان اشاره شد.

 پرچم ایران بعد از انقلاب اسلامی

در اصل هجدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۵۸ (۱۹۷۹ میلادی) در مورد پرچم گفته شده‌ است، پرچم جمهوری اسلامی از سه رنگ سبز، سفید و سرخ تشکیل می‌شود و نشانه جمهوری اسلامی (لا اله الا الله) در وسط آن قرار دارد. طراح اصلی پرچم جمهوری اسلامی ایران دکتر حمید ندیمی است. او استاد درس نظریه و روش‌های طراحی در رشته معماری دانشگاه شهید بهشتی است و یک کمیسیون نوزده نفره ویژگی‌های پرچم را تعیین کرده‌اند.»

پرجم ایران

منبع: سرپوش

درباره ی Admin

مطلب پیشنهادی

کنسرت آنلاین

کنسرت آنلاین خواننده‌های مطرح ایرانی در نماوا

پس از شیوع ویروس کرونا در ایران و تعطیلی سینماها و کنسرت ها ، برنامه ی کنسرت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.