خانه / فرهنگ و هنر / تجدید فراش یا چند همسری و عدم وجود دلیل معتبر بر استحباب آن
تجدید فراش

تجدید فراش یا چند همسری و عدم وجود دلیل معتبر بر استحباب آن

مسئله چندهمسری در زبان متدینین به اسم تجدید فراش شناخت می‌شود یعنی مردی که ازدواج دائم با همسر اول خود دارد، همسر دیگری را اختیار کند. مسئله تجدید فراش را از دو نگاه باید بررسی کنیم، نگاه اول، حکم اولی فقهی؛ یعنی صرف نظر از شرایط زمان و مکان به این موضوع بپردازیم که آیا چند همسری و تجدید فراش مطلوبیت شرعی دارد، یعنی واجب یا مستحب است و یا به خودی خود حکم دیگری مانند اباحه دارد و انجام و یا عدم انجام آن علی السویه است.

دو دیدگاه در بین فقهای امامیه نسبت به این مسئله وجود دارد:  شیخ طوسی در کتاب مبسوط قائل شده اند که تجدید فراش مطلوبیت شرعی دارد و مستحب است.

برخی از علما و مراجع شیعه، تجدید فراش را به خودی خود مباح و عملی دانسته‌اند که مستحب نیست، یعنی انجام و عدم انجام آن فی حد ذاته مساوی است مگر اینکه عوارض و شرایط ثانوی ایجاد شود که بر اساس این شرایط مطلوبیتی داشته باشد.

نظر رهبری در مورد چند همسری

«بنده اصلاً فتوایی در زمینه استحباب تعدد زوجات در شرایط کنونی جامعه ندارم و اصلاً همچنین چیزی را قبول ندارم. آقایان حتی به شوخی هم نباید درباره تعدد زوجات حرف بزنند که باعث دلسردی خانم‌ها می‌شود» ایشان حتی این نکته را مطرح کردند که افراد شاغل در بیت رهبری اگر همسر دوم اختیار کنند اخراج می‌شوند. پس از آن، بیانیه رسمی دفتر رهبری منتشر شد که در آن، با انکار مجدد استحباب تعدد زوجات توسط ایشان، به کارگیری متعدد عبارت «خدا یکی و محبت یکی و یار یکی» توسط ایشان را یادآور می‌شد.

طبق آنچه که نقل شده رهبر معظم انقلاب تائید نکرده‌اند که در شرایط فعلی تجدید فراش مستحب باشد و اگر به شأن نزول این آیه شریفه که می‌فرماید «ازدواج کنید با زنان پاک‌دامن، ۲ تا، ۳ تا و ۴ تا» (سوره نساء آیه ۳)، توجه کنیم باید عقیده پیدا کنیم از این آیه به خودی خود، مطلوبیت شرعی استفاده نمی‌شود، به دلیل اینکه مردانی بودند که می‌ترسیدند اگر ازدواج کنند نتوانند عدالت را در مورد فرزندان همسران خود رعایت کنند و ممکن بود به اموال آن‌ها دست‌درازی کنند، لذا بسیاری رغبت به تجدید فراش نداشتند.

عدم وجود حکم کلی در این مورد

ممکن است در شرایط خاصی ازدواج ثانوی به دلیل عوارضی که به وجود می‌آورد و ممکن است موجب از هم پاشیدن زندگی فرد شود و فرزندان دچار مشکل شوند مطلوبیت نداشته باشد و حتی مرجوح و نامطلوب نیز باشد. لذا عملاً برای بعضی از مسندهای اجتماعی نیز ازدواج دوم منع شده باشد چون ممکن است مضراتی داشته باشد.

البته بر اساس این آیه شریفه، در قلمروی که دین مبین اسلام تعیین کرده است چند همسری با شرایط خاص خود مجاز است، نه اینکه مطلوبیت داشته باشد بلکه به لحاظ شرایط ثانوی ممکن است تجدید فراش مطلوبیت یا عدم مطلوبیت داشته باشد. حال این شرایط ثانوی از زمانی به زمان دیگر و از مکانی به مکان دیگر متفاوت است، لذا در شرایط حاضر نمی‌توانیم حکم کلی بدهیم. باید شرایط را بسنجند. به هر حال اگر موجب تزلزل بنیان خانواده شود و مشکلی برای خانواده پیش آید تجدید فراش مطلوبیت ندارد.

در واقع به حکم اولی، حکم آن ثابت است، یعنی مباح است و جایز است که ازدواج مجدد کند و این حکم به عنوان اولی لایتغیر است اما با عروض عناوین ثانویه، مطلوبیت و یا عدم مطلوبیت پیدا می‌کند.

آیا دلیلی بر استحباب چند همسری در شرایط حاضر وجود دارد؟

وحدتی شبیری: چنانکه اشاره شد دلیل معتبری که از نظر اعتبار سندی و دلالی کامل باشد بر استحباب پیدا نکردیم، لکن مطلوبیت شرعی به عناوین عارضی و ثانوی غیر از استحباب شرعی به حکم اولی است. اگر شخصی توان مالی و عاطفی برای رسیدگی به بیش از یک خانواده را دارد و به قصد کفالت از یک خانواده بی سرپرست ازدواج دوم می‌کند و مفسده از هم پاشیدگی برای خانواده اول به‌وجود نمی‌آورد در شرایط فعلی جامعه می‌تواند مطلوبیت داشته باشد.

 منظور از عدالت میان همسران چیست؟

وحدتی شبیری: عدالت در مهر و محبت درونی چیزی نیست که شارع مقدس، دستور به رعایت آن بدهد. ممکن است فردی همسر اول و یا دوم خود را بیشتر دوست داشته باشد اما در مقام رفتار اعم از برخورد اقتصادی و رسیدگی به امور مختلف خانواده باید عدالت را رعایت کند و اگر سرکشی می‌کند باید به هر دو خانواده با توجه به شرایطی که وجود دارد رسیدگی کند. بنابراین دستور به عدالت در روابط همسران، رسیدگی اقتصادی، رفتارهای عاطفی و  به طور کلی رفتار بیرونی را در برمی‌گیرد، نه امور درونی.

درباره ی Admin

مطلب پیشنهادی

چند همسری

چندهمسری و احکام مربوط به آن

ر این روزها بحث چندهمسری در فضای ایران داغ شده است. این موضوع، دارای چنان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.